ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΙΣΧΥΟΝΤΟΣ Κ.Ο.Κ. (Ν. 2696/1999) υπό Χρήστου Δ. Νικολαΐδη Δικηγόρου

 Άρθρα – Απόψεις

ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΕΔΙΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΩΝ

ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΙΣΧΥΟΝΤΟΣ Κ.Ο.Κ. (Ν. 2696/1999)

υπό Χρήστου Δ. Νικολαΐδη

Δικηγόρου

(Δημοσιεύεται στην ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

Τεύχος Νοέμβριος 2024)

Στο αδικαιολογήτως ανεπαρκές χρονικό διάστημα για τη διαβούλευση του Σχεδίου του νόμου για τις κριθείσες αναγκαίες επιβαλλόμενες τροποποιήσεις του από το 1999 ισχύοντος Κ.Ο.Κ.,¹ το οποίο δεν επιτρέπει σοβαρή μελέτη θα μπορούσε κανείς να σημειώσει συντομότατα τα ακόλουθα:

1.1.-Οι Κώδικες Οδικής Κυκλοφορίας με τους οποίους επιδιώκεται καλύτερη οργάνωση της κοινωνίας κατά παραβατών σημαντικών κανόνων συμβίωσης, όπως όλοι οι βασικοί Νόμοι των πολιτισμένων Κρατών, αποκτούν κατ’αρχήν την αξίαν των όχι τόσον  εκ των κειμένων των, όσον εκ του τρόπου κατά τον οποίον τα κείμενα αυτά τίθενται σε πρακτική εφαρμογή. Και εν προκειμένω ο τρόπος αυτός έχει ανάγκη δύο κυρίως φορέων εκδηλώσεως και εφαρμογής των κατευθύνσεων τις οποίες εισάγει ο Κ.Ο.Κ. και οι εκάστοτε αναγκαίες τροποποιήσεις του. Πρώτον ειδικών Δικαστών, δεύτερον άριστα εκπαιδευμένων αστυνομικών υπαλλήλων.² Γιατί χωρίς αυτούς τους φορείς εκδηλώσεων ελάχιστα, αν μη ουδόλως, θα γίνει αισθητή η προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών κυκλοφορίας πεζών και τροχοφόρων.

1.2.-Οι αυστηρές κυρώσεις που προβλέπονται για πολλές παραβάσεις στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο θα πρέπει να ερευνώνται πρωτίστως σε επεξεργασία των διαφόρων τύπων οδηγών³ όπως π.χ. των εφήβων.⁴ Όπως στο πεδίο της Σωφρονιστικής μελετώνται και προτείνονται διάφορα μοντέλα αντιεγκληματικής πολιτικής μακράν  της αυξήσεως των ποινών,⁵ έτσι και στο πεδίο του δικαίου των πεζών και τροχοφόρων θα πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες ανεύρεσης ή ορθότερα καθιέρωσης γνωστών εναλλακτικών λύσεων.⁶ Αυτονοήτως πρωτίστως σκόπιμο θα ήταν ανάμεσα στις προσπάθειες περιορισμού των τροχαίων παραβάσεων και κατ’επέκταση των σωματικών βλαβών⁷ να ενταχθεί και η διαπαιδαγώγηση των πολιτών στο σεβασμό προς τους νόμους⁸ και ιδίως τις διατάξεις του Κ.Ο.Κ.⁹ Είναι δεδομένο ότι σε πολλούς οδηγούς αναπτύσσονται οι τάσεις για παραβιάσεις των κανόνων του Κ.Ο.Κ. αλλά και οι αντίθετες αναστολές εξαρτώμενες από την ιδιοσυστασία του ατόμου και το περιβάλλον.¹⁰

2.-Το διανεμηθέν Σχέδιο μάλλον εν σπουδή καταρτίσθηκε, παρά το ότι αναμέναμε τούτο επί τετραετία περίπου, όπως προκύπτει α) από την εσφαλμένη διατύπωση της νέας παραγρ. 10 του άρθρου 10 του Κ.Ο.Κ. (άρθρο 11 του Σχεδίου) «η παράβαση του παρόντος…»(;), β) από την πλημμελή διατύπωση της αυτής διάταξης: «10.Η παράβαση… κατατάσσεται στην κατηγορία Ε4  και τιμωρείται με διοικητικό πρόστιμο… και ποινή φυλάκισης…», γ)  από τη παράλειψη διατύπωσης του δεύτερου εδαφίου της παραγρ. 3 του άρθρου 20 του Κ.Ο.Κ.: «Στην παρ. 3 του άρθρου 20 του Κώδικα…. Προστίθεται νέο δεύτερο και η παραγρ. 3 διαμορφώνεται ως εξής:;;» Περαιτέρω δ) η διάταξη της νέας παραγρ. 5 που προστίθεται στο άρθρο 40 Κ..Ο.Κ. έρχεται σε αντίθεση προς τη διάταξη της παραγρ. 2 του άρθρου 44 Κ.Ο.Κ. ως προς τα οχήματα έκτακτης ανάγκης. Επίσης η διάταξη της περιπτ. γ της νέας παραγρ. 7 του άρθρου 42  του Κ.Ο.Κ. (άρθρο 42 του Σχεδίου) είναι ατελώς διατυπωμένη: «Στην κατηγορία Ε4 και …. τιμωρούνται με φυλάκιση … διοικητικό πρόστιμο… και αφαίρεση επί τόπου». Επίσης ε) η νέα παραγρ. 4 του άρθρου 43 Κ..Ο.Κ. (άρθρο 43 σχεδίου) χρήζει αναδιατύπωσης.. Αντί του τραγελαφικού «αν από την συμπεριφορά του ο παθών περιήλθε σε κίνδυνο… ο υπαίτιος τιμωρείται με φυλάκιση…» θα πρέπει η διάταξη να αναδιατυπωθεί: «Ο υπαίτιος, αν από την συμπεριφορά του περιήλθε ο παθών σε κίνδυνο… τιμωρείται με φυλάκιση…».

3.1.-Ως «προσόν» του Σχεδίου αναφέρεται η επί το αυστηρότερον μεταρρύθμιση του Κ.Ο.Κ. η οποία θα επιτύχει τάχα την  αναμενόμενη οδική πειθαρχία. Πέραν του ότι στο επίπεδο της καθημερινής πρακτικής εμφανίζονται και προβλήματα, όπως η  επιλεκτική εφαρμογή του νόμου από τις διωκτικές αρχές, οι οποίες εξαντλούν την αυστηρότητα τους σε ασήμαντες παραβάσεις η νομοθεσία δεν αρκεί να είναι αυστηρή αλλά πρέπει και να εφαρμόζεται με  σταθερότητα από τα όργανα δίωξης και απονομής της Δικαιοσύνης σε πολίτες επαρκώς ενημερωμένους για τις υποχρεώσεις τους.¹¹ Πολλοί, όλως αφελώς πιστεύουν ότι με την ψήφιση νέων αυστηρότερων διατάξεων του Κ.Ο.Κ. λύνεται το πρόβλημα.¹² Η εξάλειψη των τροχαίων ατυχημάτων είναι καθαρή ουτοπία μπορούμε, όμως να επηρεάσουμε τους τρεις βασικούς παράγοντες που ευθύνονται για τα τροχαία ατυχήματα. Δηλαδή το αυτοκίνητο, τον δρόμο και τον άνθρωπο οδηγό ή πεζό. Κάθε επίδραση στους παράγοντες αυτούς συνεπάγεται και βελτίωση του κυκλοφοριακού προβλήματα.

3.2.-Πάντως οι συντάκτες του Σχεδίου κατέβαλαν προσπάθεια εξισορρόπησης των συνεπειών στην αντιμετώπιση των τροχαίων παραβάσεων. Έτσι με το άρθρο 12 του Σχεδίου: α) η παράβαση της μη συνετούς οδήγησης (παραγρ. 1 άρθρου 12) τιμωρείται με πρόστιμο 150,00 ευρώ αντί προστίμου 200,00 Ευρώ, β) ομοίως η παράβαση της υποχρέωσης μη δημιουργίας εμποδίων τιμωρείται με πρόστιμο 150,00 Ευρώ αντί των 200,00 ευρώ (παραγρ. 4 του άρθρου 12), γ) ομοίως η παράβαση της μη χρήσεως ζώνης ασφάλειας κλπ. (παραγρ. 5 και 6 άρθρα 12) αντιμετωπίζεται με πρόστιμο 350,00 ευρώ όπως ισχύει σήμερα και επί τόπου αφαίρεση άδειας ικανότητας οδηγού όχι για δέκα αλλά για τριάντα ημέρες (οι επιβάτες με πρόστιμο 100,00 ευρώ), δ) για την παράβαση της υποχρέωσης μη απόρριψης αντικειμένου παρακωλύοντος τη χρήση οδού το πρόστιμο των 400,00 ευρώ μειώνεται τώρα στο ποσόν των 350,00 Ευρώ, ε) οι παραβάσεις της μη απόρριψης από το όχημα οποιουδήποτε αντικειμένου (π.χ. γόπας) αντί 400,00 Ευρώ (παραγρ. 3) προβλέπεται πρόστιμο 150,00 Ευρώ αλλά και αφαίρεση άδειας οδηγού για τριάντα ημέρες. Τέλος στ) η περίπτωση της οδήγησης προς «… επίδειξη ικανότητος, εντυπωσιασμό, ανταγωνισμό ή τέλεση αυτοσχέδιων αγώνων» (παραγρ. 8) αντιμετωπίζεται ως και σήμερα με πρόστιμο 700,00 Ευρώ, επί τόπου αφαίρεση της άδειας ικανότητας οδηγού επί 30 ημέρες και επιπλέον αφαίρεση των στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες. Σημειώνεται ότι η κύρωση της παράβασης της απαγόρευσης μη στάθμευσης καντινών και οχημάτων εκατέρωθεν των αυτοκινητόδρομων κατά το ισχύον σήμερα άρθρο 12 παραγρ. 4 εδαφ. γ του προστίμου των 700,00 ευρώ και αφαίρεση της άδειας ικανότητας οδηγού για τριάντα (30) ημέρες παραμένει η αυτή, ενώ δεν προβλέπεται και η άμεση απομάκρυνση των παράνομα εγκατεστημένων ή σταθμευμένων καντινών και οχημάτων.

3.3.-Ορθές και εύλογες θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι επιβαλλόμενες κυρώσεις στην περίπτωση θέσης σε κυκλοφορία και οδήγησης αυτοκινήτου χωρίς τον επιβαλλόμενο ταχογράφο, και η παράλειψη θέσης σε  λειτουργία τούτου και οι  επενέργειες καθ’οιονδήποτε τρόπο στο μηχανισμό του ταχογράφου καθώς η οδήγηση μηχανοκινήτου οχήματος με εξοπλισμό εντοπισμού συσκευών μέτρησης ταχύτητας  (άρθρο 20 Σχεδίου), γιατί στις περιπτώσεις αυτές ο υπαίτιος ενεργεί με απόλυτη ψυχική ηρεμία. Το αυτό λεκτέον και για την παράβαση της αντικανονικής αλλαγής λωρίδας – κατεύθυνσης (άρθρο 23 Σχεδίου) η οποία εάν συνίσταται σε στροφή δεξιά ή αριστερά αντιμετωπίζεται με πρόστιμο 30,00 Ευρώ αλλά και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για δέκα ημέρες, ενώ εάν πρόκειται για μη παραχώρηση προτεραιότητας κατά τη διάσχιση ειδικής λωρίδας προοριζόμενης για τη κίνηση των μέσων μαζικής μεταφοράς, ποδηλάτων ή μοτοποδηλάτων προβλέπεται πρόστιμο ομοίως 30,00 Ευρώ αλλά και αφαίρεση της άδειας οδήγησης του οδηγού για τριάντα ημέρες.

3.4.-Για πρώτη φορά αντιμετωπίζονται τα προβλήματα κυκλοφορίας από τα χαρακτηριζόμενα ως «ελαφρά προσωπικά ηλεκτρικά οχήματα» («Ε.Π.Η.Ο.»), δηλαδή μεταξύ άλλων και των νεοεμφανισθέντων «ηλεκτρινών πατινιών», ως προς τη ταχύτητα (άρθρο 20 του Σχεδίου), την στάθμευση (άρθρο 34 Σχεδίου) κλπ.

3.5.-Με την τροποποίηση της διάταξης της παραγρ. 2 του άρθρου 46 οι συνέπειες της παράβασης της παραγρ. 1 του ιδίου άρθρου (=ακινητοποίηση οχήματος επικίνδυνου για τους επιβαίνοντες ή τους λοιπούς χρήστες της οδού), χρησιμότατης, πλην σπανίως εφαρμοσθείσας αυξάνονται, αφού το μέχρι τώρα πρόστιμο των 200,00 Ευρώ αναπροσαρμόζεται στο ποσόν των 350,00 Ευρώ, ενώ προβλέπεται πλην της αφαίρεσης της άδειας οδηγού και η αφαίρεση πινακίδων, καθώς και ποινή φυλάκισης διάρκειας μέχρις ενός έτους. Εκ προφανούς παραδρομής η νέα διάταξη του άρθρου 46  παρ. 2 δεν αναφέρεται στις εξαιρέσεις της παραγράφου 1 του αντικαθιστούμενου άρθρου 103 ισχύοντος Κ.Ο.Κ.

3.6.-Οι παραβάσεις του άρθρου 13 μετά την τροποποίηση της παραγρ. 6 αυτού αντιμετωπίζονται ως εξής: α) η έλλειψη οδηγού(;;)¹³ τιμωρείται με πρόστιμο 30,00 Ευρώ, β) η οδήγηση από οδηγό στερούμενο της αναγκαίας σωματικής και πνευματικής ικανότητας κλπ. τιμωρείται με πρόστιμο 150,00 Ευρώ αφαίρεση πινακίδων και άδειας επί τριάντα ημέρες, γ) οι λοιπές παραβάσεις της παραγρ. του άρθρου 13 (χρήση «κινητού» ή παρακολούθηση εκπομπής ραδιοφώνου κλπ.) τιμωρείται με πρόστιμο 350,00 Ευρώ, δ) η έλλειψη γνώσεων και επιδεξιοτήτων του οδηγού τιμωρείται με πρόστιμο 30,00 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για δέκα ημέρες, ε) η παράβαση υπέρβασης των χρονικών ορίων  οδήγησης (πλην των οδηγών φορτηγών οχημάτων) τιμωρείται με πρόστιμο 150,00 Ευρώ, στ) η έλλειψη σε επιβατηγά οχήματα δημόσιας χρήσης και σε μέσα μαζικής μεταφοράς και τουριστικά οχήματα μέτρων παθητικής ασφάλειας των επιβατών, συνεπάγεται  για τους κατόχους αυτών πρόστιμο 350,00 Ευρώ και ζ) η χωρίς σύνεση οδήγηση θέτουσα σε κίνδυνο την μεταφορά επιβατών τιμωρείται με πρόστιμο 30,00 Ευρώ και αφαίρεση της άδειας ικανότητας οδηγού επί 30 ημέρες.¹⁴

3.7.-Στο διοικητικό πρόστιμο των 150,00 Ευρώ για τη μη συμμόρφωση των χρησιμοποιούντων τις οδούς στις υποδείξεις των τροχονόμων προστίθεται με το άρθρο 4 του Σχεδίου και η αφαίρεση της άδειας οδήγησης για είκοσι (20) ημέρες.

3.8.-Θετική εντύπωση προκαλούν οι διατάξεις του άρθρου 99 του Σχεδίου με το παράτιτλο «Επιβολή διοικητικών μέτρων – Εξουσιοδοτική διάταξη – Τροποποίηση άρθρου 103 Κ.Ο.Κ.», οι οποίες αποτελούν διευκρινίσεις των επί μέρους κυρώσεων για τις διάφορες παραβάσεις διατάξεων του Σχεδίου.

3.9.-Τα προβλεπόμενα σήμερα πρόστιμα των 100,00 Ευρώ για τους οδηγούς που δεν παρέχουν προτεραιότητα σε οχήματα δημοσίων συγκοινωνιών περιορίζεται με το άρθρο 25 του σχεδίου σε 30,00 ευρώ, αλλά συνδυάζεται με αφαίρεση της άδειας οδήγησης επί 30ήμερο.

3.10.-Με το άρθρο 79 του Σχεδίου αυστηροποιούνται οι ποινές για την κυκλοφορία οχημάτων μη φερόντων τους γι’αυτά προορισμένους μηχανισμούς, συσκευές και εξαρτήματα (π.χ. ζώνη ασφαλείας, πυροσβεστήρας, κουδούνι ποδηλάτου, εφεδρικό τροχό κλπ.).

3.11.-Η παράβαση της έλλειψης έγκρισης του τύπου κυκλοφορούντος οχήματος όπως προβλέπεται το άρθρο 84 δεν εφέλκει καμία κύρωση.¹⁵ Ομοίως δεν προβλέπει ουδέ το Σχέδιο καίτοι στο άρθρο 82 προβλέπει την προσθήκη περιπτ. 3^Α.¹⁶

3.12.-Θλίψη προκαλεί η μη «αναζωογόνηση» της θνήσκουσας διάταξης της παρ 10 του άρθρου 12 του Κ..Ο.Κ. (=διδασκαλία του μαθήματος οδικής κυκλοφορίας «…στα σχολεία, σε όλες τις βαθμίδες», η οποία θα είχε εξαιρετικά ευεργετικά αποτελέσματα επί της συμπεριφοράς μας ως οδηγών και πεζών.

Παραπομπές

1. Απλοποιημένα όλοι ομιλούν για τον «νέο Κ.Ο.Κ.». Αλλά δεν πρόκειται περί νέου Κ.Ο.Κ. (βλ. Συνθήκη της Βιέννης περί της οποίας βλ. και Ονούφριου Μιχ. Ονουφριάδη, ο νέος Κ.Ο.Κ., Αθήνα, Απρίλιος 1979). Πρόκειται για ψιμυθίωση του Ν.2696/1999 με την αυστηροποίηση των ποινών η οποία ως πανάκεια αναμένεται να θεραπεύει σοβαρά ελλείμματα του κοινωνικού μας βίου.
2. Για την αστυνόμευση βλ. και Γεωργίου Παπακωνσταντή: Στοιχεία Εγκληματολογίας και αντεγκληματικής πολιτικής, Αθήνα – Κομοτηνή, 2006, σελ. 118 επομ.).
3. Πρβλ. Δ. Καρανίκα – Ε. Κανάτσιου: Εγχειρίδιο Σωφρονιστικής, Θεσσαλονίκη – Αθήνα, χ.χ., σελ. 132.

4. Ενδιαφέρουσα είναι παλαιά (1985 – 1988) έρευνα μεταξύ εφήβων από την οποία προκύπτει ότι σημαντικό ποσοστό αξιόποινων πράξεων των εφήβων αφορούσαν παραβάσεις Κ.Ο.Κ. (σούζες, παραβιάσεις σημάτων, υπέρβαση ορίου ταχύτητας, μετατροπή εξάτμισης κλπ.), Γιάννης Απ. Πανούσης: Εγκληματολογικές Έρευνες, Αθήνα – Κομοτηνή, 1991, σελ. 79 επομ.).

5. Βλ. ενδεικτικά Mireille Delman – Marty: Πρότυπα και τάσεις αντιεγκληματικής πολιτικής, κατά μτφρσ. Χριστίνας Ζαραφωνίτου.

6. Βλ. Λαζάρου Σπ. Λαμπρακάκη: Τροχαία Ατυχήματα, 11η έκδοση 2007, σελ. 20-24.

7. Όπως παλαιότερα τα βασανιστήρια εθεωρούντο μία συνηθισμένη σωματική βλάβη (Λάμπρου Μαργαρίτη: Μελέτη Ποιν. Δικ., Αθήνα, 1996, σελ. 140), έτσι σήμερα η τραυματισμοί από τροχαία ατυχήματα θεωρούνται συνηθισμένες σωματικές βλάβες.

8. Εύλογη υπόδειξη Καλλιόπης Δ. Σπινέλλη: Εγκληματολογία, 3η έκδοση, χχ, σελ. 132. βλ. και πιο κάτω υπό 3.12.

9. Δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι σοβαρό ποσοστό οδηγών και πεζών διακατέχεται από εκνευρισμό, άγχος, ενώ έτερο ποσοστό χαρακτηρίζεται ως απειθάρχητο. πρβλ. Ονούφριου Μιχ. Ουνουφριάδου: Κ.Ο.Κ., έκδοση 8η, Αθήνα – Κομοτηνή, 2000, σελ. 954.

10. Στεργίου Αλεξιάδη: Εγκληματολογία, έκδοση 3η, Θεσσαλονίκη, 1989 , σελ. 142 έως 143.

11. Πρόλογος των συγγραφέων σε Αντώνη Δ. Μαγγανά – Λίλα Χ. Καρατζά: Κ.Ο.Κ., έκδοση 2004, σελ. 7.

12. Πάντως ορισμένα πρόστιμα μειώθηκαν όπως π.χ. το της παραγρ. 10 του άρθρου 10 από 2.000,00 € σε 1.500,00, του άρθρου 18 παραγρ. 4, του άρθρου 19 παραγρ. 10 το της παραγρ. 5) Κ.Ο.Κ. το της παραγρ. 3 του άρθρου 7 Κ..Ο.Κ., ενώ άλλα όπως π.χ. το της παραγρ. 9 του άρθρου 11 Κ.Ο.Κ. δεν εθίγησαν.

13. Η παραγρ. 1 του άρθρου 13 Κ.Ο.Κ., επιβάλει όπως κάθε κινούμενο όχημα ή συνδυασμός οχημάτων… έχει οδηγό. Η έλλειψη οδηγού (!!!) τιμωρείται κατά το Σχέδιο με πρόστιμο.

14. Απορίες προκαλεί η αποδοκιμασία της ασύνετης οδήγησης με πρόστιμο μόνον 30,00 Ευρώ.
15. Κατά τον Ονουφριάδη η παράβαση αυτή θα πρέπει να τιμωρείται κατ’ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 88. βλ. Ονούφριου Μιχ. Ονουφριάδη: Κ.Ο.Κ., ο.π. σελ. 954.

16. «3Α.Εκτός του οδικού δικτύου ή σε οδούς και χώρους που είναι αδύνατη η δημόσια κυκλοφορία οχημάτων, επιτρέπεται μεταφορά επιβατών με κατάλληλα γι’αυτό τον σκοπό μηχανήματα έργου. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται η διαδικασία έκδοσης έγκρισης τύπου, ταξινόμησης και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας».

______________________

17. Απλοποιημένα όλοι ομιλούν για τον «νέο Κ.Ο.Κ.». Αλλά δεν πρόκειται περί νέου Κ.Ο.Κ. (βλ. Συνθήκη της Βιέννης περί της οποίας βλ. και Ονούφριου Μιχ. Ονουφριάδη, ο νέος Κ.Ο.Κ., Αθήνα, Απρίλιος 1979). Πρόκειται για ψιμυθίωση του Ν.2696/1999 με την αυστηροποίηση των ποινών η οποία ως πανάκεια αναμένεται να θεραπεύει σοβαρά ελλείμματα του κοινωνικού μας βίου.

1. Για την αστυνόμευση βλ. και Γεωργίου Παπακωνσταντή: Στοιχεία Εγκληματολογίας και αντεγκληματικής πολιτικής, Αθήνα – Κομοτηνή, 2006, σελ. 118 επομ.).
2. Πρβλ. Δ. Καρανίκα – Ε. Κανάτσιου: Εγχειρίδιο Σωφρονιστικής, Θεσσαλονίκη – Αθήνα, χ.χ., σελ. 132.

1. Ενδιαφέρουσα είναι παλαιά (1985 – 1988) έρευνα μεταξύ εφήβων από την οποία προκύπτει ότι σημαντικό ποσοστό  αξιόποινων πράξεων των εφήβων αφορούσαν παραβάσεις Κ.Ο.Κ. (σούζες, παραβιάσεις σημάτων, υπέρβαση ορίου ταχύτητας, μετατροπή εξάτμισης κλπ.), Γιάννης Απ. Πανούσης: Εγκληματολογικές Έρευνες, Αθήνα – Κομοτηνή, 1991, σελ. 79 επομ.).

1. Βλ. ενδεικτικά Mireille Delman – Marty: Πρότυπα και τάσεις αντιεγκληματικής πολιτικής, κατά μτφρσ. Χριστίνας Ζαραφωνίτου.

1. Βλ. Λαζάρου Σπ. Λαμπρακάκη: Τροχαία Ατυχήματα, 11η έκδοση 2007, σελ. 20-24.

1. Όπως παλαιότερα τα βασανιστήρια εθεωρούντο μία συνηθισμένη σωματική βλάβη (Λάμπρου Μαργαρίτη: Μελέτη Ποιν. Δικ., Αθήνα, 1996, σελ. 140), έτσι σήμερα η τραυματισμοί από τροχαία ατυχήματα θεωρούνται συνηθισμένες σωματικές βλάβες.

1. Εύλογη υπόδειξη Καλλιόπης Δ. Σπινέλλη: Εγκληματολογία, 3η έκδοση, χχ, σελ. 132. βλ. και πιο κάτω υπό 3.12.

1. Δεν θα πρέπει να λησμονείται ότι σοβαρό ποσοστό οδηγών και πεζών διακατέχεται από εκνευρισμό, άγχος, ενώ έτερο ποσοστό χαρακτηρίζεται ως απειθάρχητο. πρβλ. Ονούφριου Μιχ. Ουνουφριάδου: Κ.Ο.Κ., έκδοση 8η, Αθήνα – Κομοτηνή, 2000, σελ. 954.

1. Στεργίου Αλεξιάδη: Εγκληματολογία, έκδοση 3η, Θεσσαλονίκη, 1989 , σελ. 142 έως 143.

1. Πρόλογος των συγγραφέων σε Αντώνη Δ. Μαγγανά – Λίλα Χ. Καρατζά: Κ.Ο.Κ.,  έκδοση 2004, σελ. 7.

1. Πάντως ορισμένα πρόστιμα μειώθηκαν όπως π.χ. το της παραγρ. 10 του άρθρου 10 από 2.000,00 € σε 1.500,00, του άρθρου 18 παραγρ. 4, του άρθρου 19 παραγρ. 10 το της παραγρ. 5) Κ.Ο.Κ. το της παραγρ. 3 του άρθρου 7 Κ..Ο.Κ., ενώ άλλα όπως π.χ. το της παραγρ. 9 του άρθρου 11 Κ.Ο.Κ. δεν εθίγησαν.

1. Η παραγρ. 1 του άρθρου 13 Κ.Ο.Κ., επιβάλει όπως κάθε κινούμενο όχημα ή συνδυασμός οχημάτων… έχει οδηγό. Η έλλειψη οδηγού (!!!) τιμωρείται κατά το Σχέδιο με πρόστιμο.

1. Απορίες προκαλεί η αποδοκιμασία της ασύνετης οδήγησης με πρόστιμο μόνον 30,00 Ευρώ.
2. Κατά τον Ονουφριάδη η παράβαση αυτή θα πρέπει να τιμωρείται κατ’ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 88. βλ. Ονούφριου Μιχ. Ονουφριάδη: Κ.Ο.Κ., ο.π. σελ. 954.

1. «3Α.Εκτός του οδικού δικτύου ή σε οδούς και χώρους που είναι αδύνατη η δημόσια κυκλοφορία οχημάτων, επιτρέπεται μεταφορά επιβατών με κατάλληλα γι’αυτό τον σκοπό μηχανήματα έργου. Με απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών καθορίζονται η διαδικασία έκδοσης έγκρισης τύπου, ταξινόμησης και κάθε άλλο θέμα σχετικό με την εφαρμογή της παρούσας».