Ψυχική Οδύνη Αλλοδαπών Εφαρμοστέο Δίκαιο το του τόπου του αδικήματος (Ελληνικό ΑΚ 932) Αναφορικά με τον κύκλο των δικαιούχων εφαρμοστέο το Αλλοδαπό (Αλβανικό) Τροχαία με Αλλοδαπούς Παθόντες Απόφ.Α.Π.1847/2009

Ψυχική Οδύνη Αλλοδαπών
Εφαρμοστέο Δίκαιο το του τόπου του αδικήματος (Ελληνικό ΑΚ 932)
Αναφορικά με τον κύκλο των δικαιούχων εφαρμοστέο το Αλλοδαπό (Αλβανικό)
(ΣΣ βλ. Contra κατωτέρω)

Το άρθρο 26 ΑΚ ορίζει ότι οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο της πολιτείας όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Κατά το δίκαιο που ορίζει η διάταξη αυτή κρίνονται, μεταξύ άλλων, και ποιο είναι το είδος και η έκταση της οφειλόμενης αποζημίωσης, εξ άρθρ. 914, 297, 298 για την περιουσιακή ζημία και 932 για τη χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή σε περίπτωση θανάτωσης προσώπου, λόγω ψυχικής οδύνης, 931 ΑΚ. 
Δεν είναι όμως η μόνη εφαρμοστέα διάταξη του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. Μπορεί να καταστεί αναγκαία η προσφυγή και σε άλλη διάταξη του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. 
Έτσι για την κρίση του θέματος αν είναι ή όχι κάποιος μέλος της ίδιας οικογένειας με τον θανατωθέντα, όπως απαιτεί η διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ, καθίσταται αναγκαία η εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 13, 14, 17, 22 και 23 ΑΚ. 
Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφαση, παρά το γεγονός ότι δέχεται πως ο αποβιώσας, θανατωθείς κατά το επίδικο τροχαίο ατύχημα που συνέβη σε ελληνικό έδαφος, είχε αλβανική υπηκοότητα, προκειμένου να καταλήξει στο πόρισμά του ότι οι ενάγοντες, σύζυγος και τέκνα αυτού, δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης από το θάνατο του συγγενούς του εφάρμοσε το ελληνικό δίκαιο. 
Κατά την πλειοψηφούσα γνώμη του δικαστηρίου κρίθηκε ότι το Εφετείο εσφαλμένα εφάρμοσε το ελληνικό δίκαιο και όχι τις εφαρμοστέες, διατάξεις του αλβανικού δικαίου, δοθέντος ότι ενόψει της αλβανικής ιθαγενείας του θανατωθέντος και των εναγόντων οικείων η διαφορά φέρει στοιχεία αλλοδαπότητας που καθιστά αναγκαία την προσφυγή στις οικείες διατάξεις του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου του ΑΚ. Συνεπώς το Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις αυτές, υποπίπτοντας στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ δεκτού γενομένου του σχετικού λόγου αναίρεσης.

CONTRA :Κατά την γνώμη του Προεδρεύοντος και της Εισηγήτριας ο σχετικός λόγος αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος καθότι, σύμφωνα με το άρθρο 26 ΑΚ, οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο του τόπου, όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι η σχέση, που δημιουργείται με τη διάπραξη αδικήματος στην Ελλάδα, διέπεται από το ελληνικό δίκαιο (ΟλΑΠ 14/1997) και επομένως σύμφωνα με το ελληνικό δίκαιο καθορίζεται και ποιος είναι ο δικαιούχος της αποζημίωσης. 
Ειδικότερα δε σε περίπτωση θανάτωσης αλλοδαπού στο ελληνικό έδαφος από αδικοπραξία εφαρμοστέο είναι το άρθρο 932 ΑΚ, το οποίο προβλέπει ότι μπορεί να επιδικαστεί χρηματική ικανοποίηση στην οικογένεια του θύματος λόγω ψυχικής οδύνης. 
Ο κύκλος των προσώπων που ανήκει στην οικογένεια του θύματος έχει προσδιοριστεί νομολογιακά με ερμηνεία της αόριστης νομικής έννοιας \\\”οικογένεια\\\” και μόνο η εγκυρότητα ή όχι της ύπαρξης συγγενικής σχέσης θα κριθεί σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 13, 14, 17, 18, 22, 23 ΑΚ. 
Εν προκειμένω εφόσον οι ενάγοντες είναι αποδεδειγμένα σύζυγος και τέκνα του θανατωθέντος στο ατύχημα, το Εφετείο ορθά εφάρμοσε το ελληνικό δίκαιο και ο σχετικός λόγος είναι αβάσιμος. 
Το ζήτημα, λόγω διαφοράς μιας ψήφου παραπέμπεται στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου κατ΄άρθρ. 563 παρ. 2 εδ. β ΚΠολΔ.

Τροχαία με Αλλοδαπούς Παθόντες
Ψυχική Οδύνη Αλλοδαπών
Εφαρμοστέο Δίκαιο το του τόπου του Αδικήματος (Ελληνικό) (1)

Η συγγενική ιδιότητα (που πρέπει να αποδεικνύεται κατ΄ ουσία) αποτελεί στοιχείο που συναρτάται με την νομιμότητα του γάμου από τον οποίο προέρχεται η επικαλούμενη συγγένεια. Το ζήτημα αυτό κρίνεται με βάση το αλλοδαπό δίκαιο (εν προκειμένω το Πακιστανικό). 
Το ζήτημα όμως του εάν δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης οι συγγενείς του αλλοδαπού θύματος, (εν προκειμένω σύζυγος, γονείς και αδέλφια), κρίνεται με βάση το δίκαιο του τόπου του αδικήματος (Ελληνικό) κατ΄άρθρ. 26 , 932 ΑΚ.



Ψυχική Οδύνη & Ηθική Βλάβη 
Ύψος επιδικαζομένων κονδυλίων

Κατά τη σταθερή νομολογία του Αρείου Πάγου ο προσδιορισμός του ποσού της εύλογης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που οφείλεται στο δικαιούχο βάσει της ΑΚ 932 αφέθηκε στην ελεύθερη εκτίμηση του δικαστηρίου της ουσίας. Η κρίση αυτή σχηματίζεται από την εκτίμηση πραγματικών γεγονότων χωρίς υπαγωγή του πορίσματος σε κάποια νομική έννοια ώστε να μπορεί να νοηθεί εσφαλμένη εφαρμογή του νόμου είτε ευθέως (αριθμός 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ), είτε εκ πλαγίου (αριθμός 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ), είτε παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας.



Σύγκρουση Ομορρόπως Κινουμένων ΔΧ Φορτηγού και μοτοσυκλέτας κατ΄ανεπιτυχές προσπέρασμα

Υπαιτιότητα 60% του οδηγού του προπορευομένου φορτηγού οχήματος, ο οποίος επιχείρησε ανέλεγκτα να στρίψει αριστερά και χωρίς να κάνει χρήση του δείκτη αλλαγής πορείας, χωρίς να βεβαιωθεί προηγουμένως ότι μπορούσε να πράξει τούτο ακινδύνως για τα όπισθεν αυτού κινούμενα οχήματα.
Υπαιτιότητα 40% του οδηγού του μοτοποδηλάτου που επιχείρησε προσπέραση εισελθών στο αντίθετο ρεύμα πορείας, αν και τούτο απαγορευόταν.
Το Εφετείο απέρριψε την έφεση του αναιρεσείοντος με την οποία απέδιδε κακή εκτίμηση των αποδείξεων στην πρωτόδικη απόφαση σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και την απόδοση υπαιτιότητας σ\’ αυτόν για την πρόκληση αυτού και συνυπαιτιότητας στο θύμα κατά τα ίδια ποσοστά. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του επαρκείς, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες σχετικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και ειδικότερα αναφορικά με την υπαίτια συμπεριφορά του αναιρεσείοντος οδηγού του ζημιογόνου αυτοκινήτου και του θανόντος οδηγού του μοτοποδηλάτου και την ύπαρξη ή όχι αιτιώδους συνάφειας από τις ανωτέρω συμπεριφορές στην επέλευση του ένδικου τροχαίου ατυχήματος που είχε ως συνέπεια τη θανάτωση του οδηγού του μοτοποδηλάτου. 


Σχόλια – Παρατηρήσεις

Όπως έχουμε εκφράσει ποικιλοτρόπως και στο παρελθόν, αναφορικά με το ζήτημα που προέκυψε εν αιθρία, άνευ λόγου και αιτίας, μετά την έκδοση της ΑΠ 3/2007, σχετικά με την επιδίκαση της χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης στα μέλη της οικογένειας αλλοδαπών παθόντων, δεν υπάρχει κανένας λόγος που να υπαγορεύει την μετατόπιση από την πάγια θέση που εδέχετο η νομολογία μας έως τώρα σύμφωνα με την οποία οι ενοχές από αδίκημα κατ΄άρθρ. 26 του ΑΚ διέπονται από το δίκαιο της πολιτείας, όπου διαπράχθηκε το αδίκημα. Συνεπώς κατά τη διάταξη αυτή κρίνεται μεταξύ των άλλων και η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης εξ ΑΚ 932.
Τα προκρίματα, μεταξύ των οποίων είναι και η κρίση για το ποια πρόσωπα ανήκουν στην οικογένεια του θανόντος, και εντεύθεν δικαιούνται της κατ’ άρθρο 932 ΑΚ χρηματικής ικανοποιήσεως, θα κριθούν από τον οικείο κανόνα του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου. 
Και στο παρελθόν είχαμε τονίσει ότι το φλέγον ζήτημα της επιδίκασης ψυχικής οδύνης στα μέλη της οικογένειας του θανατωθέντος εξ ΑΚ 932 έχει δύο σκέλη. 
Το πρώτο αφορά τις συνθήκες του ατυχήματος, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι υποχρεώσεις καταβολής αποζημίωσης λόγω στέρησης διατροφής και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης που κρίνονται κατά το Ελληνικό Δίκαιο (άρθρ. 928, 932). 
Το δεύτερο σκέλος του προβλήματος αφορά το ποια είναι τα μέλη της οικογένειας (δικαιούχοι) κατ΄ άρθρο 26 του ΑΚ. 
Η έννοια του όρου οικογένεια δεν εξειδικεύεται από το νόμο, δηλαδή de lege lata, συνεπώς αποτελεί αόριστη νομική έννοια και διαμορφώνεται από την νομολογία των δικαστηρίων της χώρας μας που παγίως πλέον δέχεται (αν μη τι άλλο) ότι, οι γονείς και τα αδέλφια του θανατωθέντος αποτελούν μέλη της οικογενείας υπό την έννοια που απαιτεί η διάταξη του ΑΚ 932. Συνεπώς ο κύκλος των δικαιουμένων Ψυχικής Οδύνης προσώπων προσδιορίζεται από το Ελληνικό Δίκαιο. 
Θα όφειλε συνεπώς να είχε γίνει δεκτή η προσφυγή στις διατάξεις του Αλβανικού Δικαίου ΜΟΝΟ για την έρευνα της συγγενικής ιδιότητας των μελών της οικογένειας, δηλαδή το πως αποδεικνύεται αυτή (ως γονέα ή αδελφού) και όχι του εάν δικαιούνται ψυχικής οδύνης τα ανωτέρω πρόσωπα (βλ. σχετικώς και άρθρ. Μιχάλη Πολ. Μαργαρίτη Αεροπαγίτη ε.τ. «Εφαρμοστέο Δίκαιο σε αδικοπραξίες με στοιχεία Αλλοδαπότητας (ΑΚ 26) ΝοΒ 55/1240. 
Ομοίως βλ. και σχετικά σχόλιά μας υπό την κατωτέρω δημοσιευόμενη Εφ.Αθ. 6680/2008 Σελ. 461


ΣΣ
1) Και άλλοτε ασχοληθήκαμε με τα ζητήματα που ανακύπτουν σε περιπτώσεις
εμπλοκής σε τροχαία ατυχήματα αλλοδαπών, εγκαταβιούντων και εργαζομένων στην
χώρα μας, πολλές φορές και ΑΝΕΥ αδείας εργασίας, ιδιαίτερα μετά την αθρόα είσοδο στην πατρίδα μας μεγάλου αριθμού οικονομικών μεταναστών. 
Το ανακύψαν εν αιθρία πρόβλημα που αφορά την ΨΥΧΙΚΗ ΟΔΥΝΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ, μετά την έκδοση της ΑΠ 3/2007 (βλ.ΣΕΣυγκΔ 2007/269), ανακαλεί στην μνήμη των Ελλήνων νομικών το ζήτημα της επιδίκασης ΑΠΟΘΕΤΙΚΗΣ ΖΗΜΙΑΣ του παρανόμως εργαζομένου Αλλοδαπού που ταλάνισε τον χώρο της δικαιοσύνης προ της εκδόσεως της ΑΠ Ολμ. 3/2004 (βλ. ΣΕΣυγκΔ 2004/46) που τελικά έλυσε τον γόρδιο δεσμό σε παρόμοιο πρόβλημα, και αποκαθιστώντας το περί δικαίου αίσθημα.
Όπως και τότε είχαμε τονίσει στα σχετικά σχόλιά μας, πως είναι δυνατόν να αντιμετωπίζονται ως πολίτες δευτέρας κατηγορίας, οι αλλοδαποί που ζουν στην χώρα μας και δυστυχώς εμπλέκονται σε ατυχήματα, χάνοντας την ζωή τους. 
Με άλλα λόγια, με άλλο τρόπο θα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι Έλληνες αναφορικά με το αποζημιωτικό καθεστώς σε περιπτώσεις θανατώσεως προσώπου και με άλλο οι αλλοδαποί;
Μήπως αυτό οδηγεί σε λύσεις ανεπιεικείς, που αντιβαίνουν τις αρχές του ανθρωπισμού και των περί ατομικών δικαιωμάτων διεθνών συμβάσεων (σχετικά άρθρα. 1,6,14 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του ανθρώπου, γνωστής ως Σύμβασης της Ρώμης) και επάγονται ανεπίτρεπτες διακρίσεις, που προσβάλλουν βασικά ατομικά δικαιώματα, και εκθέτουν σε εύλογη κριτική την πολιτεία, η οποία τουλάχιστον ανέχεται την παρά την ύπαρξη των σχετικών απαγορευτικών διατάξεων στην Ελλάδα παραμονή και εργασία αλλοδαπών, που στηρίζουν και την Ελληνική οικονομία. Η πολιτεία όμως υπάγει ε τους νόμους της στα φορολογούμενα μέλη
της κοινωνίας μας τους αλλοδαπούς αυτούς, τους χορηγεί αριθμό φορολογικού
μητρώου, εισπράττει από αυτούς τους καταλογιζόμενους φόρους, ο δε κύριος φορέας
ασφαλίσεως των εργαζομένων δηλ, το ΙΚΑ, καλύπτει ασφαλιστικώς την παροχήν εργασίας και των αλλοδαπών στην Ελλάδα, αδιακρίτως εισπράττοντας μάλιστα (παρεκτός των εργοδοτικών) και εργατικές εισφορές από αυτούς.
Στη προβληματική του ανακύψαντος ζητήματος της ΨΥΧΙΚΗΣ ΟΔΥΝΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ προσθέτουμε και το ερώτημα: Ποιο το εφαρμοστέο δίκαιο από τα Ελληνικά δικαστήρια, όταν μετά από γνωμοδότηση του Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου προκύπτει ότι δεν υπάρχει συγκεκριμένη διάταξη του Αλλοδαπού Δικαίου που να ορίζει την έννοια της οικογένειας και συνεπώς τους δικαιούμενους Ψυχικής Οδύνης (όπως άλλωστε συμβαίνει και στο Ελληνικό Δίκαιο); 
Η νομολογία μας όταν θέλει έχει αποδείξει ότι μπορεί να βρει διεξόδους. (βλ. μεταξύ των άλλων και κατωτέρω δημοσιευόμενη Σελ. 461 Εφ..Αθ. 6680/2008 που δέχθηκε ότι εάν δεν μπορεί να προσδιορισθεί κατά το Αλλοδαπό δίκαιο η έννοια της οικογένειας, τότε θεωρείται ότι ταυτίζεται με το Ελληνικό.
Τέλος θα θέλαμε να αναρωτηθούμε, τι θα συμβεί σε άλλους χώρους του δικαίου μας, εάν ήθελε υποτεθεί ότι τίθεται εκποδών η διάταξη του ΑΚ 26, σε υποθέσεις με στοιχεία αλλοδαπότητας, όπως επί παραδείγματος χάριν σε διεθνείς συμβάσεις; 
Φρονούμε ότι η ατυχής νομολογιακά πορεία που έλαβε το θέμα αυτό θα λυθεί με βάση το περί δικαίου αίσθημα από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού μας Δικαστηρίου, όπως συνέβη και στο παρελθόν. ΕΥΞΩΜΕΘΑ 
Επί του θέματος αυτού θα επανέλθουμε προσεχώς, με σχετική αρθρογραφία και νομολογία.


Κείμενο Απόφ.Α.Π….

'..'

Για να διαβάσετε περισσότερα παρακαλώ συνδεθείτε συμπληρώνοντας τα στοιχειά σας

Username / Email

Password

Να με θυμάσαι